به نام خدا
گجسته
مقدمه
بذار از اسمم شروع کنم.
می‌دونی!
به نظرم اگه پدرمادرا برای انتخاب اسم بچشون دقت بیشتری به خرج می‌دادن؛ کمک زیادی به شکل‌گیری شخصیتش می‌کردن.
اسم‌ها به ما هویت می‌بخشن.
ولی امان!
امان از روزی که عقلت برسه و متوجه بشی فرق خودت و اسمت زمین تا آسمونه، اونوقته که خار میشی و فرو میری توی چشم اطرافیان.
اونوقته که روت اسم مستعاری می‌ذارن که یا توصیف حال و روزته یا نمک روی زخمت.
یاد یه خاطره‌ای افتادم.
نه سالم نشده بود که فیلم هندی شعله رو دیدم. همون موقع بود که فهمیدم پدر بزرگ مادربزگم چه اشتباه بزرگی توی انتخاب اسم بچشون کردن؛ چون بابا جلال هیچ وقت از خودش بزرگی و بلندپایگی نشون نداد. اینجوری شد که اسم مستعار بابا رو گذاشتم جبار سینگ.
البته نا گفته نماند مامان پروین هم دست کمی از اون بسنتی ورپریده نداشت. همون دخترک درشکه‌چی که مجبورش می‌کنن روی خرده شیشه‌ها برقصه رو میگم.
خدا می‌دونه شبا چطوری واسه بابا میرقصه که به چشمش حوری اومده و اسم مستعارش شده پری.
البته اینم از قلم نندازم که مامانم روزی چند مرتبه روی اخلاق خرده شیشه دار و تندتیز بابا میرقصه.
هرچند خیلی وقتا قلبش به جای پاهاش زخمی میشه اما شعار زندگیش اینه که "بچه که میاد باید تا آخر عمرت بسوزی و بسازی و صورت، با سیلی سرخ نگهداری".
اونم چه بچه‌هایی!
مامان پری بیست و یک سالگی دوقلوهاشو به دنیا آورد.
پارسا و پردیس، پارسا که نه زاهد شد نه دیندار، از هیچ گناه و خطایی هم پرهیز نکرد.
پردیس اما استثنای خانواده ما ازآب درومد؛ چون درست مثل اسمش هنوز هم باغ بهشت بابا جبار سینگمه.
سه سال بعد هم من به دنیا اومدم
اون موقع قطعاً روزگار بیشتر از زمان حال بهشون سخت گرفته بوده. چون بابام به این امید که مثل پیغام آور مرغ سلیمان، بشینم روی شونه‌اش و نویدبخش خوشبختی باشم براش؛ اسم منو گذاشته پوپک.
قطعا انتظار داشته هدهد شانه به سرش باشم.
که متاسفانه من از هدهد بودن صدا و کاکلش رو فقط دارم.
بابا میگه من پیک عذابشم.
مرغ سلیمان بابا شد کلاغ؛ کلاغ سیاه شوم و بدیمنی که هرجا میره گجستگی با خودش میاره.
***
از صدای زنگ در واحد که با صدای تلفن خانه همزمان شده است پلک باز می‌کنم. سقف را تار می‌بینم. سرم سنگین است و چشمانم سیاهی می‌رود.
چندین بار پلک باز و بسته می‌کنم تا متوجه موقعیتم می‌شوم.
صدای زنگ تلفن مانند پاندول ساعت در مغزم آونگ میشود. نه رمقی برای روی پا ایستادن دارم و نه حوصله‌ای برای هم‌صحبتی با تنها مخاطبی که با این خراب شده تماس می‌گرفت.
سعی دارم سرجایم بنشینم اما دردی که تا مغز استخوانم را می‌سوزاند مجدداً مرا پخش سرامیک سرد وسط پذیرایی می‌کند.
تلفن روی پیغام‌گیر می‌رود:
- الهی خیر نبینی دختر، چرا تلفنت رو جواب نمیدی؟ اینا رو خسته و کوفته با اون همه اثاث و چمدون آلاخون والاخون کردی. خدا ازت نگذره ایشالله، ببین چطوری پیش آسیه و حاجی من و بابات‌رو سکه‌ی یه پول کردی.
متوجه نمی‌شوم دستم خواب رفته است یا از شدت ضربه، بی‌حس احساسش می‌کنم.
به پهلو که چرخ می‌زنم صدای خش‌خش خشاب‌های فویلی، شک به دلم می‌اندازد که شاید از عوارض قرص‌هایی است که دم صبح مصرف کرده‌ام.
صدای جیغ جیغش حواس معطوف به دردم را روی نفرین‌های پشت تلفنی اش متمرکز می‌کند.
- آخه خیر و خوشی ندیده مگه دیروز صبح بهت سفارش نکردم اینا فردا ظهر می‌رسن اونجا؟ اونوقت میگی چرا بابا جلالت روی خوش نشون نمیده، کدوم کارو تو درست انجام دادی که این دومیش بشه؟! خدا لعنتت کنه که همیشه‌ی خدا اینطوری با آبروی ما بازی می‌کنی.
صدای بوق ریتم‌داری که نشانه‌ی پایان تماس است از پیغام‌گیر پخش میشود و من با خودم فکر می‌کنم باید به حرف‌هایی که قدیمی‌ها گفته‌اند ایمان بیاورم.
راست می‌گفتند که دعای مادر گیراست. چرا که نه خیر دیدم نه خوشی، اما هنوز نمی‌فهمم خدا از سر کدام تقصیراتم نگذشت که چنین اقبالی برایم رقم زده است.
به دنبال صدای ویبره‌ی تلفن همراهم نگاهی دورتادورم می‌اندازم. از تماشای مواد غذایی که روی زمین پخش شده است احساس تهوع می‌کنم.
به نظرم غیر طبیعی می‌آمد که دلم به حال ظروف سرامیکی که با شوق و ذوق خریده بودم بسوزد. هر تکه‌اش هزار تکه شده است. صدای تلفن که مجدداً بلند شد جیغم به هوا می‌رود:
- ای درد ... مرض...
پشت‌بندش تلفن همراهم زنگ می‌خورد و اعصاب تحت فشارم را متشنج می‌کند.
با عصبانیت کادر سبز رنگ را لمس می‌کنم:
- چیه؟ چی می‌خوای از جونم؟ چرا ولم نمی‌کنی؟ خیالت راحت، خدا ازم نمی‌گذره، خیر و خوشی‌ام نه دیدم نه از این به بعد می‌بینم. تورو جدت ولم کن، اون نور چشمی‌هاتم بفرست هر قبرستونی که دلت می‌خواد.
- با من که نیستی؟
مغزم یخ می‌کند. آنقدرا گیج نیستم که صدای مردانه را از جیغ جیغ‌های مامان تشخیص ندهم.
الو.. که می‌گوید گوشی را پایین می‌آورم و به شماره‌ای که در لیست مخاطبینم ذخیره نیست خیره می‌مانم.
- منم ضیا
به حواس‌پرتی‌ام لعنت می‌فرستم. اگر نمی‌توانستم از سر بازشان کنم و با این شرایط رو به می‌شدند چه چیزی انتظار تک تکمان را می‌کشید؟!
دست و دلم شروع می‌کند به لرزیدن. لب می‌گزم و با بغضی که نمی‌دانم از کدامین پستوی دلم سربیرون کشید است می‌گویم:
- ببخشید.
گلویی صاف می‌کند: شما ببخشید قصد مزاحمت نداشتیم فقط...
سکوتش که خجالت‌زده‌ام می‌کند، حالم خراب‌تر از قبل میشود.
- فقط بی‌زحمت این امانتی حاجی رو بدی ما رفع زحمت می‌کنیم.
با شرمندگی می‌پرسم: الان کجایید؟
در جوال سوال کوتاهی که زمان می‌برد تا می‌پرسم او بلافاصله جواب می‌دهد:
- توی حیاط ایستادیم. آخه زنگ‌زدیم کسی درو باز نکرد. حاج خانم همون موقع رسید، بنده خدا از خرید می‌اومد. خیلی‌ام تعارف کرد که بریم پایین.
توضیحاتش زیادی به نظر می‌رسد. یک آن صدایش را پایین می‌کشد: بیرونی واقعاً؟
چه گلی باید به سر می‌گرفتم؟
- پوپک خانوم؟
این‌طور صدا زدن ضیا مرا به خاطرات دورم می‌کشاند.
نفرت من از حاجی از همان وقت‌ها شاخ و برگ گرفته بود. در یک مناسب خاص، یک روزه چادر روی سرم انداخته بودند.
مرا از بازی‌های توی کوچه کَندند و سر سجاده‌ای نشاندند که تنها حُسنش ربان‌دوزی‌های آلا جان بود.
بیزار شدم از نام جشن تکلیف. آن‌ها جشن گرفتند و من عزادارِ روسری که برایم اجبار اعلام شد و بازی با پسرهای خانه و کوچه حرام.
هیچ‌کسی برایم مقدمه چینی نکرده بود که چرا از آن جشن به بعد ضیا از نگاه مستقیم در چشم‌هایم طفره رفت و یک شبه برایش از وروجک حیاط تبدیل به پوپک خانوم شده بودم.
ریسمان خاطراتم را با پوپک خانوم صدا زدن مجدد ضیا می‌بُرم و جواب می‌دهم:
- مادرشوهرم رو بفرست بالا، خودش می‌دونه امانتی کجاست. میاره براتون.
- باشه ممنونم.
از احساسی شبیه به معذب بودن و یا عذاب وجدان حس خفگی می‌کنم: الان شرایطم برای پذیرایی جلوی زنت خوب نیست ضیا، ببخشید که اینطوری شد. اگه موندی شدید برای فردا شب...
حرفم را قطع می‌کند: گریه می‌کنی؟
- نه
باید به تماس خاتمه می‌دادم:
- خلاصه که شرمنده، خدانگهدار
به زور خودم را به راهروی ورودی می‌رسانم و در را برای ورود حمیده خانم باز نگه‌می‌دارم.
بدم نمی‌آمد نگاهی هم به دستپخت پسر سرکشش بیاندازد.
ولی از تماشای چهره‌ام در آینه غرورم آن‌چنان رخ‌نمایی می‌کند که ترجیح می‌دهم شاهد سیاهی دور چشمانم و پخش‌شدگی رژ لب بیست و چهارساعته‌ام نباشد.
در سرویس بهداشتی را باز می‌کنم و مقابل روشویی می‌ایستم.
گوش‌تیز می‌کنم و منتظر می‌مانم تا صدای ورودش را تشخیص دهم. میان شرشر آبی که قصد می‌کنم یک‌دستی به صورتم بپاشم کسی سلام می‌کند.
از تماشای پوست سفید و درخشان حدیثه میان چادر مشکی عربی که به سرکرده است چهره و لباس پاره شده‌ام را شبیه به بازیافتی مچاله شده میان زباله‌ها تصور می‌کنم.
برای پخش زمین نشدن، وزنم را روی دستگیره‌ی در سرویس بهداشتی می‌اندازم.
لبخند حدیثه یکباره از قواره می‌افتد:
- ببخشید، ترسوندمت انگار
احساس می‌کنم حدیثه بیشتر از من جا خورده است که نگاه بی‌اختیار سرک کشیده‌اش به گوشه کنار خانه را بلافاصله می‌دزدد:
- ببخشید تورو خدا، این امانتی رو بدی رفع زحمت می‌کنم.
با انگشت به پوشه‌ی دکمه‌دار سرمه‌ای رنگی که پیک موتوری دو روز قبل جلوی خانه تحویل داده بود و من از همان‌موقع بدون کنجکاوی گوشه‌ی کنسول ورودی گذاشته‌ام اشاره می‌کنم:
- اونجاست
وقتی که با قدم‌هایی تند مسیر آمده را سوی در ورودی بازمی‌گردد، دستپاچه به چشمم می‌آید.
- آهان دیدمش، بازم ببخش پوپک جان
یک‌آن سرجایش خشک میشود. دودلی در نگاهش موج می‌زند وقتی می‌پرسد:
- کمکی از من برمیاد؟
از او که نه! اما کاش زمین دهن بازمی‌کرد و مرا می‌بلعید:
- ممنون میشم اگه به کسی چیزی نگی.
تأسف یا شاید ترحم به حال زنی مانند من مجابش می‌کند که برود. سری به نشانه‌ی تایید حرکت می‌دهد و بی هیچ حرفی از خانه‌ی آشفته‌ام بیرون می‌رود.
در را پشت سرش می‌بندم.
و همانجا ماتم می‌برد. به چه نمی‌دانم؟!
حتی نمی‌دانم چقدر از رفتنشان گذشته است.
صدایی که منِ ازخودبی‌خودم را به خود باز می‌گرداند صدای بالا آمدن حمیده خانم از پله‌ها با آن صندل‌های همیشگی است.
در ابتدا به در می‌کوبد و چندین بار دست روی زنگ واحد می‌گذارد.
- الو... باز نمی‌کنه... گفتم که خبر مرگش خونه نیست...
به یاد نمی‌آورم از ساعات اولی که عروس این خانه شدم تا این زمان، نسبت به مادرشوهری که پسر بی‌وجودی مانند وحید پس انداخته بود بی‌احترامی کرده باشم که او این‌گونه انتظار خبر مرگم را می‌کشید. عروسی که حتی بی‌احترامی‌هایش را هم بی‌جواب گذاشته بود.
- وقتی در و برای سگ و سُندای خودشم باز نکنه نیست دیگه...
صدای پایین رفتنش از پله‌ها با گزارشاتی که به وحید می‌داد درهم آمیخت:
- آره بابا رفتن. نمی‌دونم عفریته‌ات، چی پشت تلفن به اون پسر ریشوئه گفت، یکم با زنش پچ پچ کرد، بعدشم زنش رو فرستاد بالا، تا من به خودم بجنبم به بهونه زحمت دادن و اینا دختره رفت بالا ... بعدشم که اومد یه پوشه دستش بود، گفت زنگ‌زده تلفنی به پوپک، اونم گفته مدارک کجا و کجا جا ساز بوده ...و ..
با تکیه به دیوار به کمر تحت فشارم اجازه‌ی خم‌شدن می‌دهم. روی زانو می‌نشینم و دور از انتظارم است که در این لحظه این‌چنین آرام و مغزم خالی از هر حرف و اتفاقی باشد.
صدای زنگ آیفون، نگاهم را سوی ساعت می‌کشاند. حدس می‌زنم طبق معمول سفارش‌های اینترنتی حمیده را آورده‌اند و چون آیفون هر دوطبقه به هم متصل است همان‌طور بی‌توجه سر جایم باقی می‌مانم.
طولی نمی‌کشد که صدای لرزش تلفن همراهم شک به جانم می‌اندازد.
برای برداشتن تلفن همراهم همان‌طور که کنار در ورودی نشسته‌ام دست روی کنسول می‌اندازم.
شماره این بار برایم آشنا است. اسم غیاث را که روی نمایشگر گوشی می‌خوانم بند دلم پاره میشود.
گوشی را به گوشم می‌چسبانم. همزمان کسی به در واحد می‌کوبد:
- بیا این در کوفتی رو باز کن پوپک
غیاث فرق داشت قیامت به پا می‌کرد. باید از سر بازش می‌کردم تپق زنان می‌گویم:
- شوهرم خونه نیست ... درست نیست وقتی تنه...
- باز می‌کنی یا بشکنم درِ این جهنم‌دره رو
به خدا قسم که فقط از زورِ ترس، جان به دست‌هایم می‌نشیند و همان‌طور که کنار در ورودی در خودم جمع شده‌ام دست بلند می‌کنم و دستگیره را پایین می‌کشم.
غیاث پا داخل جهنم‌دره می‌گذارد و من حس می‌کنم درگیر آرامشی قبل از طوفان بوده‌ام.
سنگینی نگاهش را روی خودم که به دیوار مماس به در تکیه داده‌ام احساس می‌کنم.
مقابلم زانو می‌زند. نگاهم به چشمان خون افتاده‌اش که می‌نشیند یاد غروبِ جشن تکلیفم می‌افتم. سرمای پشت موتور چشمانش را قرمز کرده بود.
من روی پله‌ی آخر حیاط زانوی غم بغل گرفته بودم و غیاث همینطور مقابلم زانو زده بود. با لبخند تک شاخه گلی سویم گرفته بود-
تسلیت میگم بهت مو قشنگ، چقدر هم روسری بهت نمیاد
من بغض‌کرده بودم و آلا جان فریاد کشیده بود: غیاث؟ حالا نوبت تو شد گریه‌اش رو دربیاری؟!
طبق عادت تکه‌ای از موهای لول شده‌ام را انتخاب کرد و دور انگشتان دستش پیچ داد: به غلط کردن می‌ندازم اونی که گریه‌ی مو قشنگ رودربیاره.
چشمان غیاث حالا روی چتری قیچی خورده‌ی من است و چشمان من عمداً خیس می‌شوند تا به‌غلط کردن بیندازد پدر کسی را که...
نگاهش هزارتا حرف دارد اما با کلافگی مشهودی که نشانه‌ی خودخوری اوست، دستی به صورتش می‌کشد و روی پا می‌ایستد:
- پاشو برو یه چیز درست و حسابی